Czym są przekonania – i czym różnią się od faktów?

Przekonania to myśli, które uznajemy za prawdziwe. To nasze wewnętrzne „prawdy” na temat siebie, innych ludzi i świata – zbudowane na podstawie doświadczeń, wychowania i interpretacji rzeczywistości.  Są zbiorem myśli, interpretacji i znaczeń, które uznaliśmy za prawdziwe. Każdy z nas patrzy na świat przez filtr przekonań. To jak wewnętrzna mapa, która podpowiada, co jest możliwe, co bezpieczne, co słuszne – a co nie.

Przekonania to zdania typu:

„Ciężką pracą można wszystko osiągnąć.”

„Ludziom nie można ufać.”

„Dzieci potrzebują bezwarunkowej miłości.”

„Pieniądze łatwo przychodzą, ale szybko odchodzą.”

„Mam artystyczną duszę.”

Nie są to obiektywne prawdy, lecz subiektywne interpretacje, które tworzymy w oparciu o:

• wychowanie,
• środowisko, w którym dorastaliśmy,
• doświadczenia życiowe,
• kulturę, religię, edukację,
• opinie innych ludzi (zwłaszcza tych, których uznajemy za autorytety).

 

Przekonanie ≠ Fakt. To bardzo ważne rozróżnienie.

Fakt to coś, co można zweryfikować, zmierzyć, udowodnić – i co jest prawdziwe niezależnie od tego, kto to ocenia.
➡ Przykład: Temperatura wody wynosi 30°C.

🧠 Przekonanie to to, co myślisz o tym fakcie, to Twoja interpretacja.
➡ Przykład: Woda o temperaturze 30°C jest za zimna, żeby pływać. (dla kogoś innego może być idealna)

Dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie?
Bo większość naszych codziennych decyzji opieramy nie na faktach, lecz na przekonaniach.

Nie wybierasz pracy, partnera, kierunku w życiu na podstawie obiektywnych danych, ale raczej tego, w co wierzysz:

„To nie dla mnie.”

„Lepiej mieć coś pewnego niż ryzykować.”

„Nie potrafię zarabiać dużych pieniędzy.”

Problem pojawia się wtedy, gdy przekonania nie są zgodne z rzeczywistością, z Twoimi wartościami albo z tym, czego naprawdę pragniesz. Wtedy zaczynają ograniczać Twoje życie, zamiast je wspierać.

Wszystko, co robimy i osiągamy w życiu, wynika z naszych przekonań na temat siebie i swoich możliwości. Zastanów się przez chwilę: czy chciałbyś mieć pracę, która pozwala Ci realizować swój potencjał i dobrze zarabiać? A może pragniesz szczęśliwego związku? Kluczowe pytanie brzmi: czy wierzysz, że to jest możliwe? Jeśli myślisz, że coś jest niemożliwe do osiągnięcia to nigdy tego nie osiągniesz. Jeśli wierzysz, że jest – masz duże szanse na zdobycie tego, gdyż każda Twoja myśl i działanie będą Cię w tym wspierać.

 

Jakie są Twoje przekonania?

Proponuję Ci ekspresowy test przekonań.

Dokończ 3 zdania. Nie zastanawiaj się, tylko dokończ szybko tym, co pierwsze przychodzi Ci na myśl. Nie idź dalej, dopóki tego nie zrobisz:)

No więc

Jestem ……………………………………….. jaka / jaki?

Życie jest……………………………………. czym/jakie jest dla mnie?

Ludzie są ………………………………….. jacy?

Te trzy kategorie przekonań:

• o sobie
• o świecie / życiu
• o innych ludziach

determinują nasz obraz siebie oraz naszego funkcjonowania w życiu oraz wśród ludzi.

Teraz zobacz czy to co napisałaś lub powiedziałaś jest dla Ciebie wspierające czy ograniczające?

 

 

Przekonania wspierające i ograniczające

Największym przełomem w XX wieku w dziedzinie ludzkiego potencjału było odkrycie koncepcji samego siebie. Twoja koncepcja siebie determinuje każdą myśl, uczucie i działanie. Jest to jak główny program komputera, który decyduje o tym, jak postrzegasz świat i swoje miejsce w nim.

Przekonania mogą być zarówno wspierające, jak i ograniczające. Przekonania wspierające to te, które dodają nam odwagi, motywują do działania i pomagają realizować nasze cele.  Dodają nam skrzydeł w działaniu. Motywują. Sprawiają, że wszystko nabiera pozytywnych barw. Z przekonaniami wzmacniającymi warto iść przez życie. Sa one bowiem jak delikatny wiatr, który dmucha w nasze skrzydła. Z pozytywnym przekonaniem nie zadajesz sobie pytania “czy to mi się uda”, ale “Jak to zrobić, aby się udało?”, gdyż wierzysz, że sukces jest po prostu nieunikniony, i jest tylko kwestią czasu.  

Przykłady przekonań wzmacniających to: 

„Jestem zdolny do osiągnięcia sukcesu”

„Zasługuję na miłość i szacunek”

 „Mogę uczyć się i rozwijać przez całe życie”. 

“Życie jest piękne i wspaniałe. Warto żyć”

Z kolei przekonania ograniczające to te, które nas powstrzymują przed działaniem, budzą w nas lęki i sieją wątpliwości. Podcinają nam skrzydła. Podkopują nasze poczucie własnej wartości. Sprawiają, że myślimy negatywnie o sobie, ludziach i świecie. Ale przede wszystkim są brokerem naszego działania. Jeśli więc nie czujesz motywacji lub nie chce ci się czegoś robisz spójrz na swoje przekonania ograniczające. 

Przykłady przekonań ograniczających to: 

„Nie jestem wystarczająco dobry” 

„Nie zasługuję na sukces”

 „Nie mam talentu”. 

“Nigdy nie podniosę się po krzywdzie jaką mi wyrządzono”.

Te negatywne przekonania często wynikają z negatywnych doświadczeń z przeszłości lub z tego, co mówili nam inni. Samoograniczające przekonania, czasami oparte na pojedynczym doświadczeniu lub przypadkowej uwadze, mogą powstrzymywać cię przez lata. Ważne jest, aby świadomie pracować nad zmianą tych przekonań, aby otworzyć się na nowe możliwości.

 

Jak przekonania sabotują Twoje życie?

Ograniczające przekonania działają jak filtr, przez który patrzysz na świat, ludzi i samą/samego siebie. Ten filtr nie tylko zniekształca rzeczywistość – on zamyka Cię w klatce, której możesz nawet nie widzieć.

Z ich powodu:

• nie podejmujesz działań,
• odrzucasz szanse,
• pozostajesz w toksycznych relacjach lub niespełniającej pracy,
• nie wierzysz w siebie, nawet jeśli masz kompetencje,
• ciągle odkładasz na później, bo „i tak się nie uda”.

Oto kilka przykładów z życia, które pokazują, jak potężna – i destrukcyjna – może być siła przekonań:

🔒 Przekonanie: „Nie jestem wystarczająco dobra/y”

Efekt: Nie aplikujesz na wymarzone stanowisko, mimo że spełniasz wszystkie wymagania. Nie prosisz o podwyżkę, choć Twoje wyniki są świetne. Zadowalasz się tym, co „bezpieczne”, bo nie wierzysz, że zasługujesz na więcej.

🔒 Przekonanie: „Pieniądze to źródło problemów”

Efekt: Sabotujesz swoje finanse. Boisz się zarabiać więcej, inwestować, rozwijać swoją działalność. Rezygnujesz z okazji, które mogłyby przynieść dobrobyt – bo podświadomie wierzysz, że to „niebezpieczne”, „brudne” albo „złe”.

🔒 Przekonanie: „Miłość zawsze boli”

Efekt: Trzymasz dystans w relacjach. Odsuwasz się, gdy zaczyna być blisko. Wybierasz partnerów emocjonalnie niedostępnych albo sama/sam się wycofujesz. Wszystko po to, żeby „nie cierpieć” – a w efekcie nie dajesz sobie szansy na prawdziwe szczęście.

🔒 Przekonanie: „Lepiej się nie wychylać”

➡ Efekt: Chowasz swoje talenty. Nie pokazujesz się w mediach społecznościowych, nie dzielisz się swoją wiedzą. Obawiasz się oceny, krytyki, tego, „co ludzie powiedzą”. Zamiast tworzyć, blokujesz siebie.

🔒 Przekonanie: „Muszę być idealna/y”

➡ Efekt: Paraliżuje Cię perfekcjonizm. Zamiast działać, wciąż poprawiasz, planujesz, analizujesz. Wewnętrzny krytyk mówi Ci, że to „jeszcze nie gotowe”, „nie wystarczająco dobre”. A życie przecieka Ci przez palce…

 

Lekcje, nie porażki

Albert Einstein został odesłany do domu ze szkoły jako młody człowiek z trudnościami w nauce. Jego rodzicom powiedziano, że nie jest zdolny do nauki. Rodzice odmówili zaakceptowania tej diagnozy i ostatecznie zapewnili mu doskonałe wykształcenie. Co Twoi rodzice powiedzieli Ci o Twoim dzieciństwie lub nastoletnich latach? Czy pamiętasz jakieś zabawne anegdoty o swoich umiejętnościach lub potencjale? Czy masz jakieś wspomnienia z dzieciństwa, które kształtowały Twoje przekonania o sobie?

Według artykułu w magazynie Fortune na temat trudności w uczeniu się, wielu dzisiejszych prezesów i dyrektorów korporacji z listy Fortune 500 zostało zdiagnozowanych w szkole jako niezbyt bystrych lub zdolnych. Ale dzięki ciężkiej pracy osiągnęli wielki sukces w swoich branżach. Wszystko za pomocą wyrobienia w sobie przekonań wspierających.

Ludzie sukcesu mają tendencję do poszukiwania pozytywnych aspektów w każdej sytuacji. Bez względu na to, ile porażek doświadczają, zawsze szukają cennych lekcji i wierzą, że każde doświadczenie jest częścią większego planu prowadzącego do sukcesu. 

Negatywne doświadczenia są nieuniknione i są częścią sukcesu. Powodzenie możesz osiągnąć tylko pokonując problemy i trudne sytuacje. Dlatego nie przejmuj się porażkami. One są wręcz konieczne, gdyż na nich właśnie uczymy się najwięcej. To dzięki nim wzrastamy i stajemy się lepsi w swojej dziedzinie. 

Jeśli Twoje przekonania są wzmacniające, będziesz w stanie dostrzec lekcje w każdej sytuacji i czerpać korzyści z każdego doświadczenia. 

 

Zmiana przekonań z blokujących na wzmacniające

Dobrą wiadomością jest to, że przekonania to nie fakty i można je zmieniać. Warto zacząć od identyfikacji samoograniczających przekonań i zadawania sobie pytania: „A co, jeśli to co myślę w ogóle nie jest prawdą?” Jest to pytanie powodujące tzw. rozchwianie przekonań – powoli dopuszczasz do siebie myśl, że może być jednak inaczej. Pamiętaj – jest to tylko myśl, a ta może być zmieniona. Najtrudniejsze jest jednak to, że  wmawiając sobie pewne przekonanie przez kilka, kilkanaście lub kilkadziesiąt lat tak się zżywamy z danym przekonaniem, że uważamy je za fakt niepodważalny. Czasem potrzebna więc będzie pomoc kogoś z zewnątrz np. psychologa, który pomoże Ci poszerzyć perspektywę.

Drugim problemem w zmianie przekonań jest to, że wszystko zdaje się świadczyć za twoim przekonaniem. Na przykład mówisz sobie: “Nie mam talentu do liczb” i zaraz szukasz w umyśle potwierdzenia tego stwierdzenia np. w szkole miałem z matmy 2, zawsze popełniam jakiś błąd w kalkulacjach, nie lubię liczb itd. Zauważ, że wszystkie te rzeczy są wynikiem samospełniającej się przepowiedni. Czy chcę tutaj powiedzieć, że masz talent do liczb? Nie, nie wiem tego. Mówię tylko, że warto zakwestionować swoje przekonania, gdyż wszystkiego w życiu można się nauczyć (to jest mega przekonanie wspierające, które mam:) Następnie spróbuj znaleźć choć jeden argument na to, iż twoje przekonanie negatywne nie jest prawdziwe np. sam wypełniłem PIT, albo zrobiłem tabelę przestawną w Excelu lub też dobrze zaplanowałeś budżet itd.

Oto jak można rozchwiać przekonania ograniczające, aby następnie zmienić je na pozytywne i wzmacniające”

Przekonanie ograniczające / przekonanie wzmacniające

Jestem gorszy / jestem ważny 

Muszę być lepszy / Chcę być dobrym człowiekiem

Muszę wszystkiego pilnować/ Koncentruję się na wewnętrznej równowadze

Nigdy nie podniosę się po krzywdzie jaką mi wyrządzono/ Jestem wolny od ciężaru krzywdy, żalu i nienawiści

Muszę zasłużyć na szczęście/ Zasługuję na wszystko co najlepsze

Muszę ratować innych/ Każdy jest odpowiedzialny za własne życie

Muszę być niezłomny/ Mam prawo być sobą

Świat jest niesprawiedliwy/ Świat jest taki jaki jest

Świat jest groźny / Ufam w dobro i miłość

Życie to walka / Życie to przygoda

Ludzie są podli / Ludzie są różni.

Winni muszą ponieść karę/ Przebaczam

Mężczyźni zdradzają / Niektórzy mężczyźni zdradzają. Są też tacy, którzy są wierni.

 

Istnieje także wiele technik, które mogą pomóc w zmianie przekonań. Jedną z nich są pozytywne afirmacje – wzmacniające stwierdzenia, które powtarzasz, aby zastąpić negatywne myśli pozytywnymi. Inną metodą jest wizualizacja, polegająca na wyobrażaniu sobie sukcesu i realizacji swoich celów. Możesz również skorzystać z technik medytacyjnych, które pomagają w osiągnięciu wewnętrznego spokoju i skupienia.